Anthropic-მა გამოაცხადა, რომ Claude Fable 5.2-მა თეორიული ფიზიკის ორი ღია ამოცანა ამოხსნა. ორივე ეხება თემას, რომელსაც შავი ხვრელების ფიზიკა და კვანტური გრავიტაციის თეორიის ძიება აერთიანებს. ერთ-ერთი გამოთვლა ფიზიკოსებმა 20 წელზე მეტი ხნის წინ ჩამოაყალიბეს, თუმცა ბოლომდე ვერავინ მიიყვანა.
კომპანიის თქმით, სამუშაო Claude-მა თითქმის დამოუკიდებლად შეასრულა. ორივე შედეგი პრეპრინტად გამოქვეყნდა, მთავარი დასკვნები კი ფიზიკოსმა გადაამოწმა.
სარჩევი
რატომ არის მნიშვნელოვანი შავი ხვრელების ფიზიკა
თანამედროვე ფიზიკა ორ თეორიას ეყრდნობა. ფარდობითობის ზოგადი თეორია ძალიან დიდ ობიექტებს აღწერს, კვანტური მექანიკა კი ძალიან მცირეს. ორივე ზუსტად მუშაობს, მაგრამ მათემატიკურად ერთმანეთთან შეუთავსებელია. მათი გამაერთიანებელი თეორია, კვანტური გრავიტაცია, ფიზიკის ერთ-ერთი მთავარი მიზანია.
შავი ხვრელები ამ ძიების ბუნებრივი საცდელი პოლიგონია: უზარმაზარი მასა ძალიან მცირე სივრცეშია თავმოყრილი, ამიტომ იქ ორივე თეორია ერთდროულად მნიშვნელოვანია. ფიზიკოსები ხშირად გამარტივებულ მოდელურ სამყაროებს სწავლობენ და ჰოლოგრაფიულ ორადობას იყენებენ: ერთი და იგივე სამყარო შეიძლება აღიწეროს გრავიტაციითაც და მის საზღვარზე „ჩაწერილი“ კვანტური თეორიითაც, რომელშიც გრავიტაცია საერთოდ არ არის.
პირველი ამოცანა: ჰოკინგ-პეიჯის გადასვლა
1983 წელს სტივენ ჰოკინგმა და დონ პეიჯმა აჩვენეს, რომ მოდელური სამყაროს გაცხელებისას გარკვეულ ტემპერატურაზე ნაწილაკების გაზის ადგილს შავი ხვრელი იკავებს. ეს მკვეთრი ფაზური გადასვლაა, ისეთივე, როგორიც წყლის ადუღება 100°C-ზე.
მათი გამოთვლა მხოლოდ დიდი სამყაროსთვის მუშაობს. ძალიან მცირე მასშტაბზე სივრცე-დრო განსაზღვრულ ფორმას კარგავს და გრავიტაციის მხრიდან გამოთვლა შეუძლებელი ხდება. კვანტური მხრიდან 1999 წელს იქაც აღმოაჩინეს გადასვლა, მაგრამ უცნობი იყო, მკვეთრია ის თუ მდორე.
2003 წელს ფიზიკოსთა ჯგუფმა დაადგინა, რომ პასუხი ერთ რიცხვზეა დამოკიდებული, რომლის გამოსათვლელად ათასობით დიაგრამაა საჭირო. 2005 წელს გამოთვლა თეორიის უფრო მარტივი ვერსიისთვის დასრულდა, N=4 სუპერ იანგ-მილსის თეორიისთვის კი, რომელიც ათჯერ და მეტად დიდია, ვერასდროს.
Claude-მა ეს გამოთვლა საკუთარი ასლებისგან შედგენილი მცირე „კვლევითი ჯგუფით“ შეასრულა. თითქმის ყველა ნაწილი ორჯერ, ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად დაითვალა და შედეგები ცნობილ ნაშრომებს შეუდარა. პასუხი ასეთია: გადასვლა აქაც მკვეთრია. Anthropic-ის თქმით, ეს მიანიშნებს, რომ შავი ხვრელის წარმოქმნა მხოლოდ ფარდობითობის თვისება არ არის და ქვემდებარე კვანტურ თეორიაშივეა ჩადებული.
მეორე ამოცანა: მოდულარული ბუტსტრაპი
მეორე შედეგი გამარტივებულ სამყაროს ეხება, სადაც სივრცეს ორი განზომილება აქვს. აქ ფიზიკოსები სწორ თეორიას პირდაპირ არ აგებენ. ისინი არასწორ თეორიებს გამორიცხავენ, თუ აჩვენებენ, რომ ისინი შინაგანად წინააღმდეგობრივია. ამ მეთოდს ბუტსტრაპი ჰქვია.
2009 წლიდან ამ გზით ადგენენ, რამდენად მძიმე შეიძლება იყოს ყველაზე მსუბუქი შავი ხვრელი ასეთ სამყაროში. რაც უფრო დაბალია ეს „ჭერი“, მით ვიწროვდება ძიების არე:
- 2009 წელი: სიმეონ ჰელერმანმა დაამტკიცა ჭერი c/6;
- მოგვიანებით: ჰარტმანმა, მაზაჩმა და რასტელიმ ის c/8,5-მდე დასწიეს;
- რიცხვითი გამოთვლები: მიანიშნებდა, რომ ზღვარი დაახლოებით c/9,1 იყო, თუმცა ამის დამტკიცება ვერ ხერხდებოდა;
- Claude-ის შედეგი: ზუსტი ფორმულა, რომლის მიხედვითაც Λ დაახლოებით 9,1266-ია, და დამტკიცება, რომ მეთოდის ეს ვერსია ჭერს უფრო დაბლა ვერ დასწევს.
Claude-მა რიცხვით შედეგებში შეამჩნია კანონზომიერება, რომელიც ფიზიკოსებს გამორჩათ, და მათემატიკის სხვა დარგიდან ისესხა ინსტრუმენტი, სპექტრული მრუდი, რომელიც ამ ამოცანაში აქამდე არ გამოუყენებიათ.
როგორ მუშაობდა Claude
აგვისტოში Anthropic-ის მკვლევარმა ჰონგბინ ჩენმა Claude-ს სთხოვა, თეორიული ფიზიკის საინტერესო ღია ამოცანების სია შეედგინა. რამდენიმე საათში Claude-მა 22 კანდიდატი დააბრუნა. ჩენმა თითოეულზე ცალკე აგენტი გაუშვა; აგენტები ერთმანეთის ჩანაწერებს კითხულობდნენ და მონათესავე ამოცანებზე თანამშრომლობდნენ. ისინი ფონურად, სპეციალური მომზადების გარეშე, დაახლოებით ექვსი კვირა მუშაობდნენ.
- დამოუკიდებელი დადასტურება: ჰოკინგ-პეიჯის ამოცანაზე იმავე პასუხამდე მოგვიანებით სხვა ფიზიკოსიც მივიდა, რომელიც Claude-ს დამოუკიდებლად და განსხვავებული მეთოდით იყენებდა.
- 61 წარუმატებელი ცდა: ბუტსტრაპის ამოცანა Claude-ის უფრო ადრინდელმა აგენტმა 61 პარალელური ცდით ვერ ამოხსნა. გასაღები სხვა აგენტმა იპოვა, რომელიც სფეროების შეფუთვის მონათესავე ამოცანაზე მუშაობდა.
- ფორმალური შემოწმება: სექტემბერში შედეგები Lean-ში დადასტურდა. ნაშრომი Claude-მა მინიმალური ხელმძღვანელობით დაწერა.
რას ნიშნავს ეს
ამ შედეგებს პრაქტიკული გამოყენება არ აქვს. ორივე გამარტივებულ, მოდელურ სამყაროს ეხება და არა ჩვენსას, კვანტური გრავიტაციის თეორია კი ჯერ ისევ შორსაა. მნიშვნელოვანი სხვა რამ არის: Claude-მა ამოხსნა ამოცანები, რომლებიც ფიზიკაში წლების განმავლობაში ამოუხსნელი რჩებოდა.
პირველ შემთხვევაში მან ბოლომდე მიიყვანა გამოთვლა, რომელიც ხელით შესასრულებლად ზედმეტად გრძელი იყო და რომელშიც შეცდომის დაშვება ადვილია. მეორეში ახალი იდეა დასჭირდა: Claude-მა შეამჩნია კანონზომიერება, რომელიც სხვებს გამორჩათ, და ამოცანის ამოსახსნელად სხვა დარგის მეთოდი გამოიყენა.
ამავე კვირაში Anthropic-ის მათემატიკოსმა განაცხადა, რომ Claude-თან ერთად რიმანის ჰიპოთეზა დაამტკიცა. ამ თემაზე ასევე წაიკითხეთ: ხელოვნური ინტელექტი კვანტურ ფიზიკაში.
სხვა თემები
რიმანის ჰიპოთეზა დამტკიცებულია: Lean-ის საზოგადოებამ Claude-ის დამტკიცება დაადასტურა
როგორ გამოვიყენოთ ხელოვნური ინტელექტი: 15 მაგალითი
AI ასისტენტი: როგორ შექმნათ ChatGPT-ში, Claude-სა და Gemini-ში
