აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა Truth Social-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში დაწერა რომ ტერმინი ხელოვნური ინტელექტი („AI/Artificial Intelligence”) მალე „ყველა შესაბამის დოკუმენტში და ყველაფერ დანარჩენში” ოფიციალურად აიკრძალება. მისი თქმით, ეს სახელი „ძალიან ცუდი და არაზუსტია”, ამიტომ მის ნაცვლად „SI”-ს, ანუ Super Intelligence-ს (სუპერინტელექტს) ითხოვს.
ეს ახალი იდეა არ არის. ტრამპი რამდენიმე თვეა ცდილობს, ამერიკულ ოფიციალურ ენაში AI-ის სახელი SI-ით შეცვალოს. ამჯერად კი ტონი უფრო მკაცრია: „ვკრძალავთ” ზუსტად ასე, დიდი ასოებით, წერია.
სარჩევი
რა დაწერა ტრამპმა Truth Social-ზე
პოსტის მთავარი სამიზნე The Wall Street Journal-ი იყო. ტრამპმა Truth Social-ზე დაწერა:
„როდის დაიწყებს The Wall Street Journal ხელოვნური ინტელექტისთვის (AI), რომელიც ძალიან ცუდი და არაზუსტი სახელია, SI-ის (Super Intelligence) დარქმევას, სახელისა, რომელსაც თითქმის ყველა დანარჩენი იყენებს ან მალე გამოიყენებს. მოკლე დროში ჩვენ ოფიციალურად ავკრძალავთ ტერმინს „AI/Artificial Intelligence” ყველა შესაბამის დოკუმენტში და ყველაფერ დანარჩენში, მისი არაზუსტობის გამო.”
ორიგინალში: “In short order, we will be officially BANNING the term, ‘AI/Artificial Intelligence,’ in all relevant documents, and everything else, due to its inaccuracy.”
თეთრი სახლის სპიკერმა ლიზ ჰასტონმა Newsweek-ს განუცხადა, რომ აშშ „სუპერინტელექტის მსოფლიო ლიდერია” და ფედერალურმა მთავრობამ ისეთი სახელი უნდა გამოიყენოს, რომელიც ტექნოლოგიის „სრულ პოტენციალს” ასახავს.
როგორ მივიდა საქმე აკრძალვამდე
ტერმინის შეცვლის კამპანია ეტაპობრივად ვითარდებოდა:
- სექტემბერი: ტრამპმა აღმასრულებელ ბრძანებას მოაწერა ხელი, რომელიც ფედერალურ უწყებებს AI-ისა და Artificial Intelligence-ის ნაცვლად SI-სა და Super Intelligence-ის გამოყენებას ავალებს. გაეროს გენერალურ ასამბლეაზეც თქვა, რომ სიტყვა „ხელოვნური” ინტელექტს „ყალბს” აჩენს.
- ოქტომბრის დასაწყისი: თეთრმა სახლმა Super Intelligence Force-ი შექმნა, ჯგუფი, რომელიც ფედერალური მთავრობის მუშაობას ამ სფეროში კოორდინაციას გაუწევს.
- ოქტომბრის შუა რიცხვები: ტრამპმა დაწერა, რომ თეთრი სახლი „მტრად” მიიჩნევს ყველას, ვინც ტერმინს „ხელოვნური ინტელექტი” იყენებს.
ვის ეხება ტერმინი ხელოვნური ინტელექტი და მისი აკრძალვა
მთავარი დეტალი ისაა, რომ „აკრძალვა” აშშ-ის მთავრობის დოკუმენტებს ეხება. Newsweek-ის ანალიზით, პრეზიდენტს აღმასრულებელ ხელისუფლებაზე, მათ შორის უწყებების კომუნიკაციაზე, ფართო უფლებამოსილება აქვს. მაგრამ ბრძანება კერძო კომპანიებს, მკვლევრებს, ჟურნალისტებსა და მედიას AI-ის ხმარებას ვერ აუკრძალავს. აღმასრულებელი ბრძანება ვერც კონგრესის მიერ მიღებულ კანონებს გადაწერს, სადაც „artificial intelligence” უკვე ჩაწერილია.
არის ტექნიკური პრობლემაც. ხელოვნური ინტელექტი ფართო ცნებაა და ნებისმიერ სისტემას მოიცავს, რომელიც ადამიანის ინტელექტთან დაკავშირებულ ამოცანებს ასრულებს. სუპერინტელექტი კი (ინგლისურად superintelligence, მოკლედ ASI) დღემდე ჰიპოთეტურ სისტემას ნიშნავდა, რომელიც ადამიანს თითქმის ყველა სფეროში აჯობებს. ამ განსხვავებაზე უფრო დაწვრილებით AI-ისა და SI-ის შედარებაში და ხელოვნური ინტელექტის ტიპების გზამკვლევში შეგიძლიათ წაიკითხოთ. ამიტომ ბევრი ექსპერტი ფიქრობს, რომ ChatGPT-ის ან Claude-ის „სუპერინტელექტად” მოხსენიება უფრო მარკეტინგია, ვიდრე ზუსტი აღწერა.
რას ნიშნავს ეს ქართველი მკითხველისთვის
საქართველოში ტერმინი ხელოვნური ინტელექტი ისევ ძირითადი და სწორი სახელია. ტრამპის გადაწყვეტილება ქართულ კანონმდებლობაზე, სკოლებსა თუ უნივერსიტეტებზე არ ვრცელდება. ევროკავშირის AI Act-იც, ევროპის მთავარი კანონი ამ სფეროში, ისევ „artificial intelligence”-ს იყენებს.
არც ინტერნეტ ძიება შეიცვლება ერთ ღამეში. Google-ში ხალხი იმას ეძებს, რასაც ყოველდღიურად ამბობს: „ხელოვნური ინტელექტი”, „AI”, „ChatGPT”. თუ ახალი სახელი მართლა გავრცელდება, ეს ნელა მოხდება და ძიების სტატისტიკაშიც გამოჩნდება. ასე რომ, ვინც ქართულად AI-ზე წერს, სიტყვის გამოცვლა ჯერ საჭირო არ არის. ამერიკული სამთავრობო დოკუმენტების კითხვისას კი უბრალოდ უნდა გვახსოვდეს, რომ „SI” იგივე AI-ს ნიშნავს. ბრძანება კერძო სექტორს არ ავალდებულებს, ამიტომ ამერიკული ტექნოლოგიური კომპანიების პროდუქტებსა და განცხადებებში ტერმინი ხელოვნური ინტელექტი სავარაუდოდ კიდევ დიდხანს დარჩება.
პრაქტიკული რჩევაც მარტივია: თუ ამერიკულ სამთავრობო ტენდერს, გრანტს ან ოფიციალურ ანგარიშს კითხულობთ, „SI”-ზე ან „Super Intelligence”-ზე ძიებაც სცადეთ, რადგან ახალ დოკუმენტებში ძველი ტერმინი შეიძლება აღარ იყოს. ქართულ ტექსტებში, საიტებსა და სასწავლო მასალებში კი ჩვეული სახელები ისევ ყველაზე გასაგები და ყველაზე ხშირად საძიებელი რჩება.
შეჯამება
ტრამპის პოსტი სექტემბრის ბრძანების კიდევ ერთი, უფრო ხმამაღალი გამეორებაა: ტერმინი ხელოვნური ინტელექტი აშშ-ის მთავრობის დოკუმენტებიდან უნდა გაქრეს და მის ადგილს „Super Intelligence” დაიკავებს. ეს ცვლილება რეალურად ფედერალურ უწყებებს შეეხება. მსოფლიოში, მათ შორის საქართველოში, ტექნოლოგიის სახელს მედია, მეცნიერები და მომხმარებლები განსაზღვრავენ, და ჯერჯერობით ისინი AI-ს ირჩევენ. სახელის შეცვლა თავად ტექნოლოგიას არ ცვლის, თუმცა აჩვენებს, რამდენად პოლიტიკური გახდა AI-ის ირგვლივ ბრძოლა ამერიკაში. საინტერესო იქნება, მიჰყვებიან თუ არა ამ ცვლილებას მსხვილი ამერიკული კომპანიები, რომლებიც სამთავრობო კონტრაქტებზეა დამოკიდებული.
წყაროები
სხვა თემები
AI თუ SI: რას ნიშნავს ტრამპის სუპერინტელექტი
SuperIntelligence Force: ტრამპის ახალი სამუშაო ჯგუფი
AI-ის ნაცვლად SI: ტრამპი AI-ს სახელს უცვლის