წინასწარმეტყველებითი ანალიტიკა (Predictive analytics)

წინასწარმეტყველებითი ანალიტიკა (Predictive analytics) – ისტორიული მონაცემებით მომავალი მოვლენების პროგნოზი, მაგალითად გაყიდვების ან მოთხოვნის.

როგორ მუშაობს წინასწარმეტყველებითი ანალიტიკა

წინასწარმეტყველებითი ანალიტიკა (predictive analytics) წარსული და მიმდინარე მონაცემების ანალიზით მომავლის შეფასებას ცდილობს. ის აერთიანებს სტატისტიკას, მანქანურ სწავლებას და მონაცემთა ანალიზს: მოდელი სწავლობს ისტორიულ კანონზომიერებებს და ახალი შემთხვევისთვის ითვლის მოვლენის ალბათობას ან სავარაუდო მნიშვნელობას. შედეგი პროგნოზია და არა გარანტია.

მაგალითი ყოველდღიური ცხოვრებიდან

მობილური ოპერატორი აფასებს, რომელი აბონენტი შეიძლება მალე წავიდეს სხვა კომპანიაში, და მათ სპეციალურ შეთავაზებას უგზავნის. მაღაზია კი დღესასწაულებამდე მოთხოვნას პროგნოზირებს და მარაგს ავსებს.

რატომ არის წინასწარმეტყველებითი ანალიტიკა მნიშვნელოვანი

• დაგეგმვა – ბიზნესი წინასწარ ემზადება მოთხოვნის ცვლილებისთვის.
• რისკის მართვა – ბანკები და სადაზღვევო კომპანიები რისკს აფასებენ.
• ფრთხილად – პროგნოზი წარსულს ეყრდნობა და მოულოდნელ მოვლენებს ვერ ითვალისწინებს.

წინასწარმეტყველებითი ანალიტიკის გამოყენების სფეროები

ანალიტიკას ხშირად ოთხ დონედ ყოფენ. აღწერითი პასუხობს კითხვას, რა მოხდა. დიაგნოსტიკური ხსნის, რატომ მოხდა. წინასწარმეტყველებითი აფასებს, რა მოხდება, ხოლო რეკომენდაციული გვთავაზობს, რა გავაკეთოთ. წინასწარმეტყველებითი ანალიტიკა ამ ჯაჭვის მესამე რგოლია და წინა ორის მონაცემებს ეყრდნობა.

ვაჭრობაში მას იყენებენ მოთხოვნის პროგნოზისთვის, რომ საწყობში საკმარისი, მაგრამ არა ზედმეტი მარაგი იყოს. საბანკო სფეროში ის აფასებს სესხის დაუბრუნებლობის ალბათობას და ავლენს საეჭვო ოპერაციებს. ტელეკომუნიკაციაში კი პროგნოზირებს, რომელი კლიენტი შეიძლება წავიდეს.

მრეწველობაში გავრცელებულია პროგნოზული მომსახურება: სენსორების მონაცემებით ფასდება, როდის შეიძლება დანადგარი გაფუჭდეს, რომ შეკეთება წინასწარ დაიგეგმოს. ჯანდაცვაში კი აფასებენ, რომელ პაციენტს აქვს გართულების მაღალი რისკი.

პროგნოზი ალბათობაა და არა გარანტია. როცა პირობები მკვეთრად იცვლება, მაგალითად კრიზისის ან პანდემიის დროს, წარსულზე გაწვრთნილი მოდელები ხშირად ცდებიან, ამიტომ მათი რეგულარული განახლება და შემოწმებაა საჭირო.

ასეთი სისტემების აგებისას ხშირად იყენებენ რეგრესიას, კლასიფიკაციას და დროითი მწკრივების მოდელებს.

დაკავშირებული ტერმინები

რეგრესია · კლასიფიკაცია · მანქანური სწავლება · დატასეტი · მიკერძოება · AI ლექსიკონი

ხშირად დასმული კითხვები

შეჯამება

წინასწარმეტყველებითი ანალიტიკა წარსულის მონაცემებით მომავალს აფასებს. ის ბიზნესს დაგეგმვასა და რისკის მართვაში ეხმარება.