THE AGE OF AI
AI ქრონიკა · 17 ნოემბერი, 2026
აგენტი ამოწმებს 17 წყაროს
94ამბავი
ბოლო 24 საათში
ვრცლად →

კიბერშეტევა 178 ორგანიზაციაზე: როგორ მოხვდა მავნე კოდი BBC-ის, CNN-ის და სხვა საიტებზე

კიბერშეტევა 178 ორგანიზაციაზე: ერთი ინფიცირებული კვანძიდან მავნე კოდი მრავალ საიტზე ვრცელდება, სიმბოლური ილუსტრაცია

16 ნოემბერს 178 ორგანიზაციაზე მასშტაბური კიბერშეტევა დაფიქსირდა. დაზარალებულთა სიაში მოხვდნენ ისეთი გიგანტები, როგორებიცაა Zoom, CNN, BBC, Fox News, HSBC, Ledger, Equifax, Salesforce, IKEA და Air France-KLM. ამ ვებგვერდების ვიზიტორთა ბრაუზერებში ფარულად იტვირთებოდა მავნე სკრიპტი, რომლის ერთი ნაწილი საბანკო ბარათებისა და კრიპტოსაფულეების მონაცემების მოსაპარად იყო განკუთვნილი, მეორე კი iPhone-სა და iPad-ზე შეღწევის კოდს (Exploit) უშვებდა. ყველა ამ საიტს ერთი საერთო დეტალი აერთიანებდა – ისინი იყენებდნენ პოპულარულ პლატფორმა Optimizely Web-ს. ინციდენტი კიბერუსაფრთხოების კომპანია Report URI-მ გამოავლინა.

ყველაზე მძიმე დარტყმა საბანკო და ფინანსურმა სექტორმა მიიღო – სულ 32-მა ორგანიზაციამ, მათ შორის HSBC-ის რეგიონულმა ვებგვერდებმა რამდენიმე ქვეყანაში. Report URI-ის მონაცემებით, კიბერშეტევა 178 ორგანიზაციაზე განხორციელდა არა თითოეული საიტის ცალ-ცალკე გატეხვით, არამედ ერთი საერთო, სანდო პროგრამული ხელსაწყოს გავლით (ე.წ. Supply-Chain შეტევა).

სარჩევი

როგორ მოხვდა მავნე კოდი ერთდროულად 178 ვებგვერდზე?

მიზეზი, რის გამოც ერთი სისუსტით კიბერშეტევა 178 ორგანიზაციაზე გავრცელდა, თავად Optimizely Web-ის მუშაობის პრინციპშია. ეს სერვისი კომპანიებს ვებგვერდების A/B ტესტირებაში ეხმარება – მაგალითად, საშუალებას აძლევს, მომხმარებლებს ერთი და იმავე გვერდის ორი განსხვავებული დიზაინი აჩვენონ და დააკვირდნენ, რომელი ვერსია მუშაობს უკეთ. ამისთვის საიტებზე ჩაშენებულია Optimizely-ის სპეციალური JavaScript კოდის ფრაგმენტი (Snippet). ეს ფაილი, როგორც წესი, პირდაპირ Optimizely-ის სერვერიდან იტვირთება, რომელსაც ვებგვერდები სრულად ენდობიან (თუმცა ზოგიერთი კომპანია ფაილის ასლს საკუთარ სერვერზეც ინახავს).

Optimizely-ის პანელში არსებობს სპეციალური ველი (Custom JavaScript), სადაც კომპანიებს საკუთარი დამატებითი კოდის ჩაწერა შეუძლიათ. ეს კოდი შემდეგ საიტის თითქმის ყველა გვერდზე ავტომატურად ეშვება. Report URI-ის ცნობით, ჰაკერებმა სწორედ ეს ფუნქცია გამოიყენეს: მათ არ დაუზიანებიათ საიტების ძირითადი კოდი, უბრალოდ სანდო ფაილში ჩაამატეს მცირე ზომის ჩამტვირთავი (Loader), რომელიც ვიზიტორის ბრაუზერში გარე სერვერიდან მავნე სკრიპტს იძახებდა.

ანუ თავდამსხმელებს ამ კომპანიების სერვერები არ გაუტეხიათ – საკმარისი აღმოჩნდა ერთი ხვრელი საერთო პლატფორმაში, რის შემდეგაც Optimizely-ის სერვერმა თავად დაუგზავნა მავნე კოდი ყველა მიბმულ ვებგვერდს.

17 ნოემბერს, UTC დროით 01:02 საათზე (თბილისის დროით 05:02-ზე), Optimizely-მ სტატუსის ოფიციალურ გვერდზე განაცხადა, რომ არაუფლებამოსილმა პირმა გამოიყენა Experimentation პლატფორმის უსაფრთხოების ხარვეზი და ნაწილი მომხმარებლების პროექტებში მავნე JavaScript კოდი ჩაწერა. მოგვიანებით კომპანიამ გამოცემა BleepingComputer-თან განმარტა, რომ სისუსტე ანგარიშის რეგისტრაციის პროცესში (Account Provisioning) არსებობდა. კომპანიის თქმით, ხარვეზი უკვე აღმოფხვრილია, უცხო კოდი წაშლილია, დაზარალებული ანგარიშების სესიები და API ტოკენები გაუქმებულია, ხოლო კლიენტებს ინციდენტის შესახებ ინდივიდუალურად ეცნობათ.

აღსანიშნავია, რომ თავად Optimizely-ს დაზარალებული ბრენდების სახელები, მავნე კოდის ფუნქციონალი და ზუსტი რაოდენობა საჯაროდ არ დაუდასტურებია — შესაბამისად, ცნობა იმის შესახებ, რომ კიბერშეტევა 178 ორგანიზაციაზე გავრცელდა, უშუალოდ Report URI-ის ტექნიკურ კვლევას ეყრდნობა.

Report URI-ის ქრონოლოგიით (UTC დროით), BBC-ის კოდის ფრაგმენტი 16 ნოემბრის დილის 04:21 საათზე უკვე დაინფიცირებული იყო, ხოლო საბანკო ბარათების მოპარვის მოდული იმავე დღის 13:43 საათზე დაემატა. საღამოს, 20:40-დან 21:10 საათამდე, დაიწყო სკრიპტების მასობრივი გასუფთავება და 21:52 საათისთვის 188 დაინფიცირებული ფრაგმენტიდან მავნე კოდი მხოლოდ ერთში რჩებოდა. ამ დროისთვის კიბერშეტევა ორგანიზაციაზე უკვე პრაქტიკულად განეიტრალებული იყო.

რამდენ კომპანიას შეეხო შეტევა სინამდვილეში?

მონაცემი, რომლის მიხედცითაც კიბერშეტევა 178 ორგანიზაციაზე განხორციელდა, ეფუძნება Report URI-ის მიერ შესწავლილ შერჩევას: მკვლევრებმა სულ Optimizely-ის 1 611 ფრაგმენტი გააანალიზეს და მავნე კოდი 178 კომპანიის კუთვნილ 188 ფაილში აღმოაჩინეს. თავად კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, რომ რეალური მასშტაბი, სავარაუდოდ, უფრო დიდია, რადგან მათ მხოლოდ იმ ფაილების შემოწმება მოასწრეს, რომელთა იდენტიფიცირებაც ცხელ კვალზე შეძლეს.

დაზარალებულთა შორის 32 საბანკო და საფინანსო ორგანიზაციაა, მათ შორის Paychex, Equifax და HSBC-ის ვებგვერდები სხვადასხვა ქვეყანაში: აშშ-ში, ჰონკონგში, მექსიკაში, სინგაპურში (სადაზღვევო პორტალი), ავსტრალიაში, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში, მალაიზიაში, ტაივანში, ვიეტნამში, ეგვიპტესა და ფილიპინებში. ამასთან, HSBC-ის ბრიტანული ცენტრალური ვებგვერდი (hsbc.co.uk) სიაში არ ფიქსირდება.

სხვა სექტორებიდან სიაში მოხვდნენ Zoom, BBC, CNN, Fox News, Salesforce, GitLab, IKEA, Air France-KLM და კრიპტოსაფულეების მწარმოებელი Ledger. გამოცემა BleepingComputer-მა სერვის urlscan.io-ს არქივების მეშვეობით დამოუკიდებლად დაადასტურა, რომ მავნე სკრიპტი ნამდვილად იტვირთებოდა (ან ცდილობდა ჩატვირთვას) Zoom-ის, BBC-ის, CNN-ის, Salesforce-ისა და KLM-ის ვებგვერდებზე. Salesforce-მა გამოცემას განუცხადა, რომ პრევენციის მიზნით Optimizely-ის სკრიპტები დროებით გათიშა და ატარებს შიდა მოკვლევას იმის დასადგენად, ჰქონდა თუ არა ადგილი მომხმარებელთა მონაცემების გაჟონვას.

მავნე კოდი აღმოჩნდა თავად Optimizely-ის ოფიციალურ ვებგვერდებზეც — ანუ კიბერშეტევა შეეხო თავად იმ პლატფორმასაც, რომლის გავლითაც ინფექცია გავრცელდა.

რა საფრთხე ემუქრებოდათ ვებგვერდების ვიზიტორებს?

რიგითი მომხმარებლისთვის კიბერშეტევა განსაკუთრებით სახიფათო იყო იმით, რომ მავნე კოდი სრულიად სანდო, ნაცნობ საიტებზე შეუმჩნევლად მუშაობდა. როგორც Report URI-ის, ისე BleepingComputer-ის კოდის ანალიზით დგინდება, რომ სკრიპტი ყველა ვიზიტორთან ერთნაირად იტვირთებოდა, ხოლო მისი კონკრეტული მოქმედება დამოკიდებული იყო მომხმარებლის მოწყობილობასა და იმაზე, თუ რას აკეთებდა ის ვებგვერდზე.

მავნე პროგრამას სამი ძირითადი ფუნქცია ჰქონდა:

  • კრიპტოვალუტის მისამართების ჩანაცვლება (Crypto Clipper): სკრიპტი ამოწმებდა ვებგვერდს, კოპირების ბუფერსა (Clipboard) და გაგზავნილ მონაცემებს. თუ მომხმარებელი გადარიცხვისთვის კრიპტოსაფულის მისამართს დააკოპირებდა, კოდი მას შეუმჩნევლად ცვლიდა ჰაკერის საფულის მისამართით, რომელიც ვიზუალურად ძალიან ჰგავდა ორიგინალს.
  • საბანკო ბარათების მონაცემების მოპარვა (Web Skimmer): სკრიპტი ვებგვერდის ფორმებში ეძებდა ბარათის ნომერს, მოქმედების ვადასა და CVV კოდს, პოვნის შემთხვევაში კი მათ ჰაკერების სერვერზე აგზავნიდა. თუმცა, თუ ვებგვერდზე გადახდა ხდებოდა Stripe-ის, Adyen-ის ან სხვა დაცული საგადახდო სისტემის იზოლირებულ ფანჯარაში (iframe), სკრიპტი მონაცემებს ვერ სწვდებოდა — საფრთხე ემუქრებოდა მხოლოდ იმ საიტებს, სადაც ბარათის მონაცემები პირდაპირ გვერდის შიდა ფორმაში იწერება.
  • სესიის მონაცემებისა და ეკრანის გადაღება: კოდი დამატებით იპარავდა ბრაუზერის ქუქი-ფაილებს (Cookies — რაც ზოგჯერ ანგარიშში პაროლის გარეშე შესვლის საშუალებას იძლევა), ინახავდა გვერდის მისამართს და იღებდა ეკრანის ანაბეჭდსაც (Screenshot).
iPhone-ის დაცვის გარღვევის მცდელობის სიმბოლური ილუსტრაცია, მავთულოვანი ტელეფონი და ფარი მუქ ფონზე
სკრიპტი iPhone-სა და iPad-ზე შეღწევის კოდის გაშვებასაც ცდილობდა, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა მოწყობილობა გატყდა. ილუსტრაცია სიმბოლურია.

გარდა ამისა, თუ საიტზე შესული მომხმარებელი iPhone-ს ან iPad-ს იყენებდა, სკრიპტი ცდილობდა დამატებითი ექსპლოიტ-პაკეტების – Coruna-სა და DarkSword-ის — ჩატვირთვას, რომლებიც iOS-ის ძველი ვერსიების სისუსტეებზე იყო გათვლილი. Report URI-ის მიხედვით, თავად ჰაკერების კოდში დატოვებული კომენტარებიდან ჩანს, რომ ეს ხვრელები უკვე დახურულია iOS 18.7.3 და iOS 26.3 ვერსიებიდან. ხოლო იმ მოწყობილობებზე, სადაც iOS 18.6 ან უფრო ძველი სისტემა ეყენა, შეტევის მცდელობისას ვებგვერდი ყოველ 60 წამში ავტომატურად თავიდან იტვირთებოდა.

16 ნოემბრის 19:25 საათისთვის (UTC) Report URI-მ ჰაკერების კრიპტოსაფულეებზე დაახლოებით 7 040 დოლარის ღირებულების კრიპტოვალუტა დააფიქსირა, თუმცა, როგორც BleepingComputer აღნიშნავს, ამ საფულეების ნაწილი შეტევამდეც აქტიური იყო. რაც შეეხება მოპარული საბანკო ბარათებისა და გატეხილი მოწყობილობების ზუსტ რაოდენობას, ეს სტატისტიკა ჯერჯერობით უცნობია.

საინტერესო დეტალი გამოვლინდა HSBC-ის ვებგვერდებთან დაკავშირებით: ბანკის უსაფრთხოების პოლიტიკამ (Content Security Policy — CSP) დაბლოკა გარე სერვერიდან მავნე სკრიპტის ჩატვირთვა და მონაცემების გატანა, თუმცა Optimizely-ის ფაილშივე ჩაშენებული სარეზერვო კოდი მაინც გაეშვა. შესაბამისად, ბანკის დაცვამ მონაცემთა გაჟონვა აღკვეთა, თუმცა კოდის შესრულება სრულად ვერ შეაჩერა.

როგორ დავიცვათ თავი, თუ 16 ნოემბერს ამ საიტებს ვესტუმრეთ?

თუ 16 ნოემბერს რომელიმე დაზარალებულ ვებგვერდზე იმყოფებოდით, არსებობს ალბათობა, რომ კიბერშეტევა თქვენს ბრაუზერსაც შეეხო. კიბერუსაფრთხოების სპეციალისტები მომხმარებლებს რამდენიმე მარტივი ნაბიჯის გადადგმას ურჩევენ:

  • განაახლეთ iPhone და iPad: დარწმუნდით, რომ თქვენს მოწყობილობაზე აყენია მინიმუმ iOS 18.7.3 ან iOS 26.3 (და უფრო ახალი ვერსია).
  • შეამოწმეთ საბანკო ტრანზაქციები: თუ 16 ნოემბერს ამ საიტებზე ბარათის მონაცემები შეიყვანეთ, ყურადღებით გააკონტროლეთ საბანკო ამონაწერი და საეჭვო ტრანზაქციის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ დაბლოკეთ ბარათი.
  • გადაამოწმეთ კრიპტოტრანზაქციები: თუ იმ დღეს კრიპტოვალუტა გადარიცხეთ, შეამოწმეთ, ნამდვილად სასურველ ადრესატთან მივიდა თუ არა თანხა.
  • გამოდით ანგარიშებიდან (Log Out) და გაასუფთავეთ Cookies: თუ დაზარალებულ საიტებზე ავტორიზებული იყავით, გაასუფთავეთ ბრაუზერის ქუქი-ფაილები, ხელახლა შედით ანგარიშში და შეამოწმეთ აქტიური სესიები.

ხოლო იმ კომპანიებს, რომლებიც საკუთარ საიტებზე Optimizely Web-ს იყენებენ, Report URI ურჩევს, გადაამოწმონ პროექტის კოდი, შეზღუდონ წვდომის უფლებები და განაახლონ API გასაღებები.

რატომ არის ეს ინციდენტი მნიშვნელოვანი?

178 ორგანიზაციაზე კიბერშეტევა კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რამდენად მოწყვლადია თანამედროვე ვებ-ინფრასტრუქტურა მიწოდების ჯაჭვის (Supply-Chain) შეტევების მიმართ. მსხვილი კორპორაციები მილიონობით დოლარს ხარჯავენ საკუთარი სერვერების დაცვაზე, თუმცა ერთი გარე მარკეტინგული თუ ანალიტიკური სკრიპტის გატეხვა საკმარისი ხდება იმისთვის, რომ მავნე კოდი პირდაპირ მომხმარებლის ბრაუზერში აღმოჩნდეს. მსგავსი საფრთხე ცოტა ხნის წინ AI ინდუსტრიაშიც დაფიქსირდა, როდესაც LiteLLM-ის განახლებაში ჩაშენებულმა კოდმა დეველოპერების API გასაღებებისა და პაროლების მოპარვა სცადა.

შეჯამებისთვის: თავად Optimizely ადასტურებს სისუსტის არსებობას, მავნე JavaScript-ის ჩაწერის ფაქტსა და პრობლემის სრულ აღმოფხვრას, ხოლო 178 დაზარალებული ორგანიზაციის სია და მავნე კოდის დეტალური ანალიზი Report URI-ისა და BleepingComputer-ის დამოუკიდებელ მოკვლევას ეყრდნობა. საბოლოო მონაცემები იმის შესახებ, თუ რამდენი რიგითი მომხმარებელი დაზარალდა რეალურად, ჯერჯერობით უცნობია, ასევე დაუზუსტებელია, რა როლი ჰქონდათ შეტევაში AI აგენტებს.

ხელოვნური ინტელექტირა არის LLM, AGI და როგორ მუშაობს ChatGPT

LLM.GE - ხელოვნური ინტელექტი ქართულად

LLM.GE არის ქართულენოვანი საინფორმაციო პლატფორმა, სადაც ხელოვნური ინტელექტის სიახლეები ქართულად ყოველდღიურად ქვეყნდება. პლატფორმა აშუქებს ინდუსტრიის მნიშვნელოვან მოვლენებს, ახალი AI მოდელების განვითარებას, სამეცნიერო კვლევებსა და პრაქტიკულ ინსტრუმენტებს. ვებ-გვერდის მიზანია, მკითხველს ერთ სივრცეში შესთავაზოს ზუსტი, სანდო, გასაგები და დროული ინფორმაცია, დაეხმაროს სწრაფად განვითარებად ტექნოლოგიურ სამყაროში მიმდინარე ცვლილებების გააზრებაში და ხელი შეუწყოს ცოდნის გაღრმავებას ხელოვნური ინტელექტის - ჩვენი ეპოქის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ტექნოლოგიური მიღწევის შესახებ

გამოიწერე სიახლეები

გამოწერის გაუქმება ნებისმიერ დროს შეგიძლიათ კონფიდენციალურობის პოლიტიკა

×