აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა 2026 წლის 29 სექტემბერს ხელი მოაწერა აღმასრულებელ ბრძანებას სათაურით “Inaugurating the Era of Super Intelligence”. დოკუმენტი არც ახალ პროგრამას იწყებს და არც დაფინანსებას გამოყოფს. მისი მთავარი თემა ტერმინოლოგიაა: ფედერალურმა უწყებებმა ოფიციალურ ტექსტებში AI-ის ნაცვლად SI უნდა გამოიყენონ.
სხვა სიტყვებით, Artificial Intelligence ხდება Super Intelligence.
სარჩევი
ბრძანებას ხელი ტრამპმა ტექნოლოგიური კომპანიების ხელმძღვანელებთან შეხვედრის შემდეგ მოაწერა. თეთრი სახლის East Room-ში გამართულ “Super Intelligence Luncheon”-ს, რომლის მონაწილეთა განლაგებაც ტრამპმა Truth Social-ზე გამოაქვეყნა, ესწრებოდნენ Nvidia-ს CEO ჯენსენ ჰუანგი, SpaceXAI-ს CEO ილონ მასკი, Meta-ს CEO მარკ ცუკერბერგი, Google-ის CEO სუნდარ პიჩაი, Microsoft-ის CEO სატია ნადელა, Amazon-ის დამფუძნებელი ჯეფ ბეზოსი, Anthropic-ის CEO დარიო ამოდეი და თანადამფუძნებელი ტომ ბრაუნი, OpenAI-ის პრეზიდენტი გრეგ ბროკმანი, Palantir-ის CEO ალექს კარპი და CTO შიამ სანკარი, ასევე AMD-ის CEO ლიზა სუ, Broadcom-ის CEO ჰოკ ტანი და Micron-ის CEO სანჯაი მეჰროტრა. შეხვედრის შემდეგ მონაწილეებმა ხელი მოაწერეს ნებაყოფლობით შეთანხმებას “White House Accord on Super Intelligence”, რომელსაც ტრამპმა “მორალურად სავალდებულო” უწოდა.
რას ამბობს ბრძანება
დოკუმენტის პირველი ნაწილი ცვლილების მოტივს ხსნის. მისი თქმით, ხელოვნური ინტელექტის თანამედროვე დარგი შეერთებულ შტატებში დაიბადა, სადაც ამერიკელმა მეცნიერებმა მას სახელი დაარქვეს. ბრძანებაში წერია, რომ დღეს, 70 წლის შემდეგ, ამერიკა კვლავ ტექნოლოგიური ფრონტის წინა ხაზზეა.
ეს მითითება 1956 წლის დარტმუთის სემინარს უკავშირდება, სადაც ტერმინი “Artificial Intelligence” ოფიციალურად დამკვიდრდა. ბრძანების ავტორების აზრით, დღევანდელი ფრონტირული სისტემები ბევრად აღემატება იმას, რასაც მაშინ ამ ტერმინში გულისხმობდნენ.
ტექსტის მიხედვით, თანამედროვე სისტემები უკვე აღარ მხოლოდ ადამიანის ინტელექტის ცალკეულ ასპექტებს ბაძავს ან ავტომატიზაციას უკეთებს. ისინი აძლიერებს ადამიანის შემოქმედებით უნარს და ახალ შესაძლებლობებს ხსნის მეცნიერებაში, მედიცინასა და თითქმის ყველა სხვა სფეროში. სწორედ ამიტომ, ადმინისტრაციის შეფასებით, სუპერინტელექტი ამ ტექნოლოგიების პოტენციალს უკეთ აღწერს.
AI-ის ნაცვლად SI: სად შეიცვლება ტერმინი
ბრძანების თანახმად, კანონით დაშვებულ მაქსიმალურ ფარგლებში აღმასრულებელი შტო Super Intelligence და SI ტერმინებს გამოიყენებს Artificial Intelligence და AI-ის ნაცვლად. დოკუმენტი ასევე აცხადებს, რომ შესაბამის კონტექსტებში აღმასრულებელი შტო ძველი ტერმინების გამოყენებას არ აღიარებს.
ცვლილება შეეხება:
- ოფიციალურ მიმოწერას
- საჯარო კომუნიკაციას
- ვებსაიტებს
- ანგარიშებს
- პოლიტიკის დოკუმენტებს
- აღმასრულებელი შტოს სხვა არასაკანონმდებლო დოკუმენტებს
რა რჩება უცვლელი
ბრძანება წარსულს არ ეხება. უწყებებს არ მოეთხოვებათ უკვე გამოცემული რეგულაციების, საპრეზიდენტო აქტების, კონტრაქტების, გრანტების და სხვა ისტორიული დოკუმენტების შეცვლა. ანუ AI-ის ნაცვლად SI მხოლოდ ახალ ტექსტებში გამოჩნდება.
ასევე მნიშვნელოვანია, რომ ბრძანება მხოლოდ ფედერალურ აღმასრულებელ შტოს მიემართება. მასში კერძო კომპანიების, კონგრესის ან სასამართლოების მიმართ მოთხოვნა არ არის.
განმარტება იგივე რჩება – ჯერჯერობით
ყველაზე საინტერესო დეტალი ბრძანების მესამე ნაწილშია. Super Intelligence და SI ნიშნავს ზუსტად იმავე ტექნოლოგიებსა და სისტემებს, რასაც მოიცავს “ხელოვნური ინტელექტის” არსებული განმარტება აშშ-ის კოდექსის მე-15 თავის 9401(3) მუხლში.
შესაბამისად, სამართლებრივი თვალსაზრისით ამ ეტაპზე მხოლოდ სახელი იცვლება. ტექნოლოგიების წრე, რომელსაც ტერმინი მოიცავს, იგივე რჩება, სანამ მას ახალი საპრეზიდენტო აქტი ან კონგრესის კანონი არ შეცვლის.
60 დღე ახალი განმარტებისთვის
ბრძანება შემდეგ ნაბიჯსაც განსაზღვრავს. 60 დღის განმავლობაში პრეზიდენტის თანაშემწემ მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების საკითხებში (APST) პრეზიდენტს უნდა წარუდგინოს საკანონმდებლო ტექსტის პროექტი, რომელიც Super Intelligence-ის ფედერალურ განმარტებას დაადგენს. საჭიროების შემთხვევაში, ის სხვა უწყებების ხელმძღვანელებსაც გაიწვევს კონსულტაციისთვის.
წინადადება უნდა მოიცავდეს:
- შეფასებას, უნდა შეცვალოს, გააფართოოს თუ ჩაანაცვლოს თუ არა ახალმა განმარტებამ “ხელოვნური ინტელექტის” არსებული საკანონმდებლო განმარტება
- შესაბამის შესწორებებს კანონებში, სადაც “artificial intelligence” და “AI” არის ნახსენები
- რეკომენდაციებს დამატებითი საპრეზიდენტო ან აღმასრულებელი ქმედებების შესახებ, რომლებიც ახალი განმარტების დასანერგად იქნება საჭირო
ტერმინი, რომელსაც ინდუსტრიაში სხვა მნიშვნელობა აქვს
ტექნოლოგიურ სამყაროში “superintelligence” დიდი ხანია არსებობს, თუმცა სხვა მნიშვნელობით. ის ჩვეულებრივ აღნიშნავს ჰიპოთეტურ სისტემას, რომელიც ადამიანს თითქმის ყველა სფეროში აღემატება. ფილოსოფოს ნიკ ბოსტრომის 2014 წლის წიგნმა “Superintelligence” ეს ცნება ფართო საზოგადოებამდე მიიტანა.
დღეს ამ ტერმინს კომპანიების სახელებშიც ვხვდებით. ილია სუცკევერმა 2024 წელს დააარსა Safe Superintelligence Inc., ხოლო Meta-მ 2025 წელს Meta Superintelligence Labs შექმნა. ორივე შემთხვევაში საუბარია მომავლის მიზანზე და არა უკვე არსებულ ტექნოლოგიაზე.
თეთრი სახლის ბრძანება კი ამ ტერმინს დღევანდელ AI სისტემებს უწოდებს და მის სამართლებრივ განმარტებას არსებულ AI განმარტებას უთანაბრებს. ამიტომ ფედერალურ დოკუმენტებში SI და ინდუსტრიაში გავრცელებული superintelligence ერთსა და იმავეს არ ნიშნავს.
სად ჯდება ბრძანება ადმინისტრაციის AI პოლიტიკაში
ახალი დოკუმენტი ტრამპის ადმინისტრაციის AI ბრძანებების რიგს უერთდება. მათ შორისაა 2025 წლის 23 იანვრის Removing Barriers to American Leadership in Artificial Intelligence, 2025 წლის 24 ნოემბრის Launching the Genesis Mission და 2026 წლის 2 ივნისის Promoting Advanced Artificial Intelligence Innovation and Security.
რას ნიშნავს ეს პრაქტიკაში
უახლოეს პერიოდში ცვლილება ძირითადად ფედერალური უწყებების ტექსტებში გამოჩნდება: პრესრელიზებში, ანგარიშებსა და ვებსაიტებზე. AI-ის ნაცვლად SI ამ დოკუმენტებში ახალი სტანდარტი გახდება, თუმცა კანონები და ძველი აქტები უცვლელი რჩება.
რეალური სამართლებრივი ცვლილება მხოლოდ მაშინ მოხდება, თუ APST-ის მიერ მომზადებული განმარტება კანონად იქცევა. ამისთვის კი კონგრესის მონაწილეობა იქნება საჭირო.
სხვა თემები
მარკ ცუკერბერგი: სუპერინტელექტი ძალზედ ახლოსაა
Genesis Mission: $5 მილიარდი AI მეცნიერებისთვის
Meta-ს ახალი AI მოდელი Muse Spark